Mirastan Feragat, Mirasın Reddi, Mirastan Iskat ve Mirastan Yoksunluk

Miras hukuku, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) temel taşlarından biridir ve bireylerin vefatından sonra malvarlıklarının adil ve hukuka uygun biçimde paylaşılmasını düzenler. Özellikle mirasçılık haklarının kaybedilmesi veya vazgeçilmesi halleri, hem yasal mirasçılar hem de miras bırakan açısından kritik öneme sahiptir. 2026 itibarıyla TMK’da mirastan feragat, mirasın reddi, mirastan ıskat (mirastan çıkarma) ve mirastan yoksunluk kurumlarında temel bir değişiklik bulunmamaktadır. Ancak uygulamada Yargıtay içtihatları, tapu ve veraset işlemleri ile ilgili 2025 yılındaki bazı usul kolaylıkları (örneğin anlaşmalı miras paylaşımında noter onayı gibi yenilikler) bu kavramların pratikte daha dikkatli ele alınmasını gerektirmektedir.

6NOVA Avukatlık Bürosu olarak, bu rehberimizde miras hukukunun bu dört önemli kurumunu derinlemesine inceleyeceğiz. Makalemizde yasal dayanaklar, prosedürler, farklar, sonuçlar ve pratik örnekler yer alacak. Amacımız, okuyucularımıza anlaşılır ancak profesyonel bir bakış sunmak ve olası hak kayıplarının önüne geçmektir. Miras davalarında uzman avukat desteği almak, özellikle saklı pay, tenkis ve veraset ilamı süreçlerinde hayati önem taşımaktadır.

Mirastan Feragat Nedir? Mirastan Feragat Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Mirastan feragat, miras bırakan ile mirasçısı arasında düzenlenen ve mirasçının gelecekteki miras hakkından vazgeçmesini sağlayan resmi bir sözleşmedir (TMK md. 528). Bu kurum, miras bırakanın tasarruf özgürlüğünü genişletirken, mirasçının da sağlararası bir irade beyanıyla haklarından vazgeçmesine olanak tanır.

Feragat sözleşmesi, miras sözleşmesi şeklinde ve resmi vasiyetname usulüne uygun olarak (noter huzurunda veya sulh hukuk hâkimi önünde) yapılmak zorundadır. Tek taraflı veya iki taraflı olabilir. İvazlı (karşılıklı, bedel karşılığında) veya ivazsız (karşılıksız) olarak düzenlenebilir. Kısmi feragat de mümkündür; mirasçı, mirasın tamamından değil belirli bir maldan veya paydan feragat edebilir.

İvazlı feragat durumunda, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça feragat edenin altsoyu da etkilenir (TMK md. 528/3). İvazsız feragatte ise altsoy etkilenmez ve feragat edenin payı altsoya geçer. Feragat eden kişi, miras bırakanın ölümünde mirasçılık sıfatını kaybeder ve tereke borçlarından sorumlu tutulmaz. Ancak ivazlı feragatte, feragat edenin tereke alacaklılarına karşı beş yıl içindeki zenginleşmesi ölçüsünde sorumluluğu doğabilir (TMK md. 530).

Feragat ile mirasın reddi arasındaki fark şudur: Feragat, miras bırakan hayattayken yapılan iki taraflı bir sözleşmedir; reddi miras ise ölümden sonra tek taraflı irade beyanıdır. Feragat sözleşmesinin iptali, hata, hile veya ikrah hallerinde mümkündür. Ayrıca miras bırakanın ölümü sonrası feragat sözleşmesinin tenkis davasına konu edilmesi gündeme gelebilir.

Pratikte dikkat edilmesi gerekenler: Feragat sözleşmesi yapılırken tarafların ayırt etme gücüne sahip ve ergin olması şarttır. 2026 güncel Yargıtay kararları, feragat edenin altsoyu lehine feragatin hükümden düşmesi hallerini (TMK md. 529) sıkça vurgulamaktadır. Mirasçılık belgesinde feragat şerhi düşülür ancak belge verilmesi engellenmez.

Mirasın Reddi Nedir? Mirasın Reddi Süresi, Şartları ve Prosedürü

Mirasın reddi, yasal veya atanmış mirasçıların, kendilerine geçen mirası kabul etmeme iradesini beyan etmesidir (TMK md. 605). Bu hak, mirasın mirasçıya geçmesinden sonra kullanılabilir ve terekenin borca batık olması durumunda özellikle başvurulur.

İki tür reddi miras vardır:

• Gerçek reddi miras: Mirasçının Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yazılı veya sözlü irade beyanıyla yaptığı ret (TMK md. 609). Ret, kayıtsız ve şartsız olmalı; kısmi ret geçersizdir.
• Hükmen reddi miras: Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmesi halinde miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır (TMK md. 605/2).

Reddi miras süresi üç aydır (TMK md. 606). Bu süre, yasal mirasçılar için ölümün öğrenildiği tarihten; atanmış mirasçılar için vasiyetnamenin resmen tebliğinden itibaren işlemeye başlar. Süre hak düşürücüdür; süresi içinde reddedilmezse miras kabul edilmiş sayılır.

Ret beyanı Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yapılır ve tutanağa bağlanır. Ret sonrası mirasçı, tereke borçlarından sorumlu olmaz. Reddeden mirasçının payı, altsoyu varsa onlara; yoksa diğer mirasçılara geçer. Tüm yasal mirasçıların reddi halinde tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

İptal imkanı: Ret beyanı hata, hile veya ikrah nedeniyle iptal edilebilir. Diğer mirasçıların onayıyla ret beyanından dönmek de mümkündür. 2026 uygulamalarında, mirasın reddi kararlarının veraset ilamına şerh düşülerek tapu işlemlerinde dikkate alındığı görülmektedir.

Pratik örnek: Tereke borçları miras payını aşan bir mirasçı, üç ay içinde ret beyanında bulunarak kişisel malvarlığını korur. Ancak ret süresi kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır ve alacaklılar tereke mallarına başvurabilir.

Mirastan Iskat (Mirastan Çıkarma) Nedir? Mirasçılıktan Çıkarma Sebepleri ve Usulü

Mirastan ıskat, miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufu (vasiyetname veya miras sözleşmesi) ile saklı paylı mirasçısını miras hakkından ve saklı payından uzaklaştırmasıdır (TMK md. 510-513). Bu, miras bırakanın iradesine bağlı bir işlemdir ve mirastan yoksunluktan farklıdır.

Iskat sebepleri iki çeşittir:

• Alelade (cezai) ıskat (TMK md. 510): Mirasçı, miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır suç işlemişse ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde ihlal etmişse.
• Borç ödemeden aciz sebebiyle ıskat (TMK md. 513): Altsoyun borç ödemeden aciz belgesi varsa, saklı payının yarısı için ıskat edilebilir; bu yarı, altsoyun çocuklarına özgülenir.

Usul: Iskat, tasarrufta sebebin açıkça belirtilmesi şarttır (TMK md. 512). Sebebin ispat yükü, çıkarmadan yararlanan mirasçıya aittir. Iskat edilen mirasçının payı, kendisi ölmüş gibi altsoya veya diğer mirasçılara geçer. Altsoy saklı payını koruyabilir.

Iskat, saklı paylı mirasçılar (eş, altsoy, ana-baba) için geçerlidir. Vasiyet alacaklısı veya atanmış mirasçı ile de yapılabilir ancak saklı payı ihlal edemez.

Pratikte: Miras bırakan, ıskat sebebini vasiyetnamesinde belirtmezse tasarruf saklı pay dışında uygulanır. 2026 Yargıtay içtihatları, ıskatın şahsi olduğunu ve altsoyu otomatik etkilemediğini vurgulamaktadır.

Mirastan Yoksunluk Nedir? Mirastan Yoksunluk Sebepleri ve Sonuçları

Mirastan yoksunluk, kanunda sayılan sebeplerin varlığı halinde mirasçının veya lehine tasarruf yapılan kimsenin mirasçılık ehliyetini kendiliğinden kaybetmesidir (TMK md. 578). Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufu aranmaz; yoksunluk, ölüm anında kanun hükmüyle doğar.

Yoksunluk sebepleri (TMK md. 578):

• Miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler.
• Miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak hale getirenler.
• Miras bırakanın ölüme bağlı tasarruf yapmasını veya dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma ile sağlayan veya engelleyenler.
• Miras bırakanın yeniden yapamayacağı bir tasarrufunu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıran veya bozanlar.

Yoksunluk, yalnız yoksun olanı etkiler; altsoyu mirasçı olur (TMK md. 579). Miras bırakan affederse yoksunluk kalkar ve af dönülemez.

Iskat ile yoksunluk farkı: Iskat iradi ve tasarrufa bağlıyken, yoksunluk otomatik ve kanunidir. Yoksunluk her mirasçı için geçerliyken ıskat genellikle saklı paylılar içindir.

Pratik sonuç: Yoksunluk, mirasçılık belgesinde şerh düşülerek belirtilir ancak belge verilmesi engellenmez. Yoksunluk davası her zaman açılabilir.

Dört Kurumun Karşılaştırması: Feragat, Reddi Miras, Iskat ve Yoksunluk

Bu kurumlar miras hakkının kaybedilmesini sağlasa da temelde farklıdır:

• Zaman: Feragat hayattayken; diğerleri ölüm sonrası veya tasarrufla.
• İrade: Feragat ve ıskat iradi; reddi miras mirasçı iradesi; yoksunluk kanuni.
• Etkisi: Feragat ve ıskat saklı payı etkileyebilir; yoksunluk otomatik; reddi miras borçlardan korur.
• Usul: Feragat resmi sözleşme; reddi miras mahkeme beyanı; ıskat vasiyet; yoksunluk kendiliğinden.

Mirastan Feragat	Mirasın Reddi	Mirastan Iskat	Mirastan Yoksunluk
Sadece saklı paylı mirasçılara etkilidir.	Kanuni/atanmış her çeşit mirasçıya etkili olur.	Sadece saklı paylı mirasçılara etkilidir.	Her çeşit mirasçı ve musaleh hakkında etkili olur.
Resmi vasiyetname şeklinde (miras sözleşmesi)	Yazılı veya sözlü olarak, tek taraflı irade beyanı ile sulh hukuk mahkemesine	Ölüme bağlı tasarruf ile (herhangi bir vasiyetname çeşidi ile)	Kanun gereği kendiliğinden hüküm ifade eder
Mirasbırakan hayatta iken yapılır.	Mirasbırakan öldükten sonra yapılır.	Mirasbırakan hayatta iken yapar.	Mirasbırakan hayatta iken veya öldükten sonra yapılır.
Mirasçılık sıfatı kalkar.	Mirasçılık sıfatı kalkar.	Mirasçılık sıfatını kaybeder.	Mirasçılık sıfatını kaybeder.
İvazlı ise altsoy da etkilenir. İvazsız ise altsoy etkilenmez. Altsoy yoksa veya saklı pay oranı daha az ise mirasbırakanın tasarruf oranı artar.	Altsoy etkilenmez. Mirasbırakanın ölümünde o mirasçı sağ değilmiş gibi diğer mirasçılara ve altsoya geçer.	Altsoy etkilenmez. Altsoy yoksa veya saklı pay oranı daha az ise mirasbırakanın tasarruf oranı artar.	Altsoy etkilenmez. Mirasbırakanın ölümünde sağ değilmiş gibi diğer mirasçılara geçer.
Tereke borçlarından sorumluluk kalkar. Ancak ivazlı ise tenkise tabiidir.	Tereke borçlarından sorumluluk kalkar.	Tereke borçlarından sorumluluk kalkar.	Tereke borçlarından sorumluluk kalkar.

Sonuç ve Hukuki Tavsiye

Miras hukuku, aile içi ilişkileri ve malvarlığı paylaşımını doğrudan etkileyen hassas bir alandır. Mirastan feragat, reddi miras, ıskat veya yoksunluk halleriyle karşılaşanlar, hak kayıplarını önlemek için vakit kaybetmeden uzman hukuki destek almalıdır. 6NOVA Avukatlık Bürosu, miras davalarında deneyimli ekibiyle feragat sözleşmelerinin hazırlanmasından reddi miras davalarına, ıskat ve yoksunluk tespitlerine kadar kapsamlı hizmet sunmaktadır.

Miras sürecinizde soru veya danışmanlık ihtiyacınız varsa, 6NOVA Avukatlık Bürosu ile iletişime geçin. Profesyonel hukuki rehberlik, olası uyuşmazlıkları en aza indirir ve haklarınızı korur.

Bu makale, 6NOVA Avukatlık Bürosu tarafından 2026 güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları ışığında hazırlanmıştır. Yasal tavsiye niteliği taşımaz; somut olaylarda avukatınıza danışınız.